Ly hôn năm 2026: nộp đơn ở đâu khi không còn tòa án cấp huyện?

Sau đợt sắp xếp bộ máy năm 2025, nhiều người chuẩn bị ly hôn bối rối vì tòa án quận, huyện quen thuộc không còn tồn tại. Kể từ ngày 01/7/2025, theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân sửa đổi năm 2025, hệ thống tòa án chỉ còn ba cấp gồm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án nhân dân khu vực. Cụm từ "Tòa án nhân dân cấp huyện" trong pháp luật tố tụng được thay bằng "Tòa án nhân dân khu vực", và đáng chú ý là kể cả vụ việc hôn nhân có yếu tố nước ngoài, trước đây thuộc tòa cấp tỉnh, nay cũng do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết ở cấp sơ thẩm.

Xác định đúng tòa án và đúng loại thủ tục

Với ly hôn đơn phương, người khởi kiện nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc theo điểm a khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự; với thuận tình ly hôn, hai bên có thể chọn tòa án khu vực nơi một trong hai người cư trú hoặc làm việc. Thực tiễn tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy các bản án ly hôn năm 2026 đều được tuyên bởi các tòa như Tòa án nhân dân khu vực 5 – TP. Hồ Chí Minh, vì vậy đương sự cần tra cứu đúng phạm vi địa bàn của từng tòa khu vực sau khi phường, xã được sáp nhập, tránh tình trạng bị trả lại đơn vì sai thẩm quyền.

Điều kiện ly hôn không thay đổi và vẫn áp dụng Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Thuận tình ly hôn theo Điều 55 đòi hỏi hai bên thực sự tự nguyện và thỏa thuận được việc chia tài sản, nuôi con; ly hôn theo yêu cầu một bên theo Điều 56 được chấp nhận khi có căn cứ về hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ vợ chồng làm hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng. Cần lưu ý giới hạn tại khoản 3 Điều 51: người chồng không có quyền yêu cầu ly hôn khi vợ đang có thai, sinh con hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Quan hệ hôn nhân chỉ chấm dứt từ ngày bản án, quyết định ly hôn có hiệu lực pháp luật theo Điều 57.

Tài sản chung và quyền nuôi con: nơi tranh chấp thực sự diễn ra

Phần lớn thời gian của một vụ ly hôn không nằm ở việc chấm dứt quan hệ mà ở chia tài sản theo Điều 59 và giao con theo Điều 81. Tài sản chung về nguyên tắc chia đôi nhưng có tính đến hoàn cảnh mỗi bên, công sức đóng góp, lỗi của mỗi bên và lợi ích chính đáng trong sản xuất, kinh doanh; nhà đất là tài sản dễ phát sinh tranh chấp nhất, nhất là trong bối cảnh giá đất biến động. Con dưới 36 tháng tuổi về nguyên tắc được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, còn con từ đủ 7 tuổi trở lên thì tòa án phải xem xét nguyện vọng của con. Án phí được tính theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, có giá ngạch khi có yêu cầu chia tài sản.

Một lời khuyên thực tế là các bên nên thu thập sớm giấy tờ chứng minh nguồn gốc tài sản riêng, chứng từ góp vốn kinh doanh và thu nhập, bởi gánh nặng chứng minh thuộc về người đưa ra yêu cầu. Thỏa thuận được những gì có thể ngay từ đầu sẽ giúp rút ngắn đáng kể thời gian giải quyết và giảm tổn thương cho con cái.

NSLAW hỗ trợ

Luật sư NSLAW tư vấn chiến lược ly hôn, soạn đơn, đại diện hoặc bảo vệ quyền lợi tại tòa án khu vực, đặc biệt trong các vụ có tài sản là nhà đất, cổ phần doanh nghiệp hoặc có yếu tố nước ngoài. Mọi thông tin được bảo mật tuyệt đối; quý khách đặt lịch tư vấn tại đây.

Nguồn tham khảo: LuatVietnam – Bỏ cấp huyện, vợ chồng nộp đơn ly hôn ở đâu?; Thư viện Pháp luật – Điều kiện ly hôn 2026; LuatVietnam – Bản án 3069/2026/HNGĐ-ST của TAND khu vực 5 – TP.HCM.